Vitalik Buterin Đưa Ra Chiến Lược Big FOCIL và Mempool Mã Hóa Nhằm Chống Tập Trung Hóa

Trong thời gian gần đây, Vitalik Buterin đã liên tục đưa ra những định hướng phát triển mới mẻ cho Ethereum, từ lộ trình “kháng lượng tử” cho đến nhiều thay đổi quan trọng ở layer thực thi. Vào thứ Hai vừa qua, Buterin đã công bố một bài viết dài liên quan đến “pipeline xây dựng block” của Ethereum, tập trung vào các phương pháp giúp các nhà phát triển giảm thiểu rủi ro tập trung hóa có thể xảy ra trong bản nâng cấp sắp tới.

Tóm Tắt Nội Dung

Bài viết này đề xuất các giải pháp như ePBS và FOCIL nhằm chống lại sự tập trung hóa trong hệ sinh thái Ethereum. Đặc biệt, Buterin nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm thiểu “MEV” và cải thiện quyền riêng tư cho người dùng qua các cơ chế mới. Những cải cách này không chỉ đảm bảo tính phân quyền mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái Ethereum vững mạnh hơn.

Các Điểm Chính

ePBS: Giải pháp ngăn chặn sự tập trung hóa block builder.
FOCIL: Cơ chế nhằm đảm bảo chống kiểm duyệt cho Ethereum.
Big FOCIL: Mở rộng quy mô FOCIL để bao trùm tất cả giao dịch trong một block.
Mempool Mã Hóa: Giảm thiểu các hình thức MEV độc hại như tấn công sandwich hay frontrunning.
Ẩn danh Mạng: Đề xuất chăm sóc quyền riêng tư cho người dùng thông qua các giao thức ẩn danh như Tor.

ePBS và Vấn Đề Tập Trung Hóa Block Builder

Bản nâng cấp Glamsterdam, dự kiến sẽ được triển khai trong nửa đầu năm 2026, sẽ giới thiệu cơ chế “enshrined Proposer-Builder Separation” (ePBS). Đây là một giải pháp cho phép các proposer thuê ngoài việc xây dựng block thông qua một thị trường mở và không cần sự cấp phép. Vitalik Buterin nghĩ rằng ePBS sẽ giúp tránh sự tập trung hóa của block builder trở thành vấn đề lớn hơn về sự tập trung hóa trong staking. Tuy nhiên, một thách thức đặt ra là nếu block building vẫn tiếp tục bị chi phối bởi một số ít tổ chức tinh vi, thì hệ sinh thái sẽ xử lý tình huống này như thế nào?

Thực tế cho thấy rằng hoạt động xây dựng block hiện tại đang tập trung vào những đối tượng có khả năng tối ưu hóa thứ tự giao dịch nhằm khai thác tối đa giá trị (MEV). Điều này có thể dẫn đến sự tập trung trong hoạt động staking, khi các nhà đầu tư tìm cách tham gia hoặc ủy quyền cho các pool lớn nổi bật liên quan tới builder nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

FOCIL: Tối Ưu Hóa Khả Năng Chống Kiểm Duyệt

Ngoài ePBS, bản nâng cấp Glamsterdam cũng sẽ đưa vào cơ chế Forward Obligatory Commitment to Inclusion Lists (FOCIL). Cơ chế này nhằm đảm bảo khả năng chống kiểm duyệt của Ethereum. Trong giai đoạn đầu, FOCIL sẽ chọn ngẫu nhiên 16 attester trách nhiệm buộc tất cả giao dịch—bao gồm cả những giao dịch nhạy cảm—phải có mặt trong block. Nếu không, block sẽ không được chấp nhận.

Theo Buterin, cơ chế này đảm bảo rằng ngay cả trong trường hợp 100% hoạt động xây dựng block rơi vào tay một thực thể có ý đồ xấu, họ vẫn không thể hoàn toàn chặn các giao dịch do có các “FOCILer” đưa ra yêu cầu chấp nhận giao dịch.

Big FOCIL và Mempool Mã Hóa

Buterin còn mở rộng ý tưởng này thành một khái niệm gọi là “Big FOCIL”, với mục đích mở rộng quy mô FOCIL để xử lý tất cả các giao dịch trong một block. Nếu được thực hiện, FOCIL sẽ làm cho việc quản lý block builder chủ yếu chỉ gói gọn trong các giao dịch MEV và xử lý trạng thái, biến block building thành một quá trình “hàng hóa hóa” (commoditized).

Đồng thời, Buterin đề xuất rằng việc mã hóa mempool—nơi lưu trữ giao dịch chờ đưa vào block—có thể giúp giảm thiểu các hình thức MEV độc hại như tấn công sandwich hay frontrunning. Việc này đảm bảo rằng các giao dịch sẽ được bảo mật cho đến khi được đưa vào block, tránh sự thao túng từ các đối tượng có ý đồ xấu.

Ẩn Danh và Đổi Mới Nền Tảng

Vitalik Buterin cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của “Transaction Ingress Layer”—giai đoạn mà người dùng gửi giao dịch cho đến khi chúng được ghi vào block. Ông đề xuất bổ sung cơ chế ẩn danh để giảm nguy cơ khai thác, với nhiều giải pháp như Tor và các mixnet đặc thù cho Ethereum, chẳng hạn như Flashnet. Ông cũng cho biết rằng sáng kiến Kohaku về quyền riêng tư của Ethereum Foundation có thể tích hợp các giao thức này một cách linh hoạt.

Các đề xuất này đến trong bối cảnh Ethereum đang thực hiện nhiều cuộc cải cách sâu rộng, bao gồm kế hoạch thay thế máy ảo EVM bằng kiến trúc RISC-V. Buterin khẳng định rằng ông muốn Ethereum trở nên “gọn nhẹ” nhưng cũng “cứng rắn” hơn và hướng tới một chu kỳ phát triển đầy tham vọng. Đầu năm nay, Buterin từng chia sẻ rằng ông sẽ bán ETH để hỗ trợ cho các hoạt động phát triển mã nguồn mở trong bối cảnh Ethereum Foundation đối mặt với tình trạng “thắt lưng buộc bụng nhẹ”.