Vitalik Buterin: Giá trị lớn nhất của Ethereum là biết khi nào nên ngừng nâng cấp

Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, cho rằng thành công lớn nhất mà blockchain này có thể đạt được không nằm ở việc liên tục nâng cấp, mà là khả năng biết khi nào cần dừng lại. Ông nhấn mạnh rằng việc khóa một phần lớp cơ sở (base layer) có thể giúp giảm thiểu lỗi và bất ngờ, tạo ra một hệ sinh thái an toàn cho triệu USD đầu tư. Điều này cần được thực hiện theo tiêu chuẩn mà ông gọi là “bài kiểm tra walkaway”, cho phép Ethereum tồn tại và hoạt động ngay cả khi các nhà phát triển không còn làm việc hoặc gặp phải sự cố.

Key Takeaways

Sự nâng cấp quan trọng nhất của Ethereum có thể là khả năng dừng nâng cấp đúng thời điểm.
Buterin nhấn mạnh "bài kiểm tra walkaway" để lớp cơ sở của Ethereum duy trì chức năng độc lập.
Mô hình ổn định không đồng nghĩa với việc tê liệt, Ethereum vẫn có thể thay đổi theo cách không đe dọa giá trị cốt lõi.
Buterin đặt ra danh sách các yếu tố cần xem xét để bảo vệ uy tín và độ ổn định của Ethereum.

Khóa một phần lớp cơ sở

Trong một cuộc thảo luận hồi tháng 11 năm ngoái, Vitalik Buterin đề cập rằng việc khóa một phần lớp cơ sở của Ethereum có thể làm giảm lỗi và bất ngờ cho mạng lưới này, một mạng lưới nắm giữ giá trị hàng trăm tỷ USD. Trong tháng này, ông đã củng cố quan điểm rằng Ethereum cần hoạt động ổn định ngay cả khi những người duy trì mạng lưới không còn hiện diện.

Ông đề xuất một tiêu chuẩn mới gọi là “bài kiểm tra walkaway”, với mục tiêu giúp lớp cơ sở của Ethereum hoạt động như một công cụ tối thiểu niềm tin (trust-minimized). Điều này có nghĩa là Ethereum cần hỗ trợ các ứng dụng theo cách mà khi người dùng đã sở hữu, nó vẫn hoạt động, thay vì phụ thuộc vào việc duy trì của nhà phát triển.

Văn hóa thay đổi và sự trưởng thành

Ethereum đã từng gắn liền với văn hóa “thay đổi là tính năng”, từ việc phục hồi sau khủng hoảng DAO năm 2016 đến chuyển sang cơ chế proof-of-stake vào năm 2022. Tuy nhiên, Buterin cho rằng sự trưởng thành không chỉ nằm ở việc liên tục cải tiến mà còn là xây dựng một kiến trúc có thể duy trì mà không cần thay đổi liên tục.

Học hỏi từ Bitcoin

Buterin giải thích rằng điều này có thể được hiểu như một dạng “Bitcoin-ification”, ở đây không phải sao chép tính năng mà là vay mượn những ưu điểm lớn nhất của Bitcoin: độ tin cậy nhờ tính ổn định trong quy tắc. Bitcoin hiếm khi thay đổi cơ bản, tạo nên một lớp nền vững chắc và ổn định, từ đó giúp nhà đầu tư yên tâm.

Tuy nhiên, để đạt được điều này, Ethereum cần có cách tiếp cận khác. Mạng lưới này phải hỗ trợ nhiều ứng dụng khác nhau, điều này có thể dẫn đến những rủi ro dài hạn như khó khăn trong việc xử lý sự gia tăng trạng thái và quyền lực bị tập trung.

Kỹ thuật hóa sự ổn định

Buterin đã đề xuất một cách tiếp cận “kỹ thuật hóa” để đạt được sự ổn định: làm việc khó khăn ngay bây giờ để Ethereum có thể duy trì cấu trúc mà không bị mất đi các giá trị cốt lõi. Ông gọi đây là “ossification”, nghĩa là mạng lưới có thể “đóng băng” mà không bị vỡ.

Ossification không đồng nghĩa tê liệt

Buterin nhấn mạnh rằng ossification không có nghĩa là ngừng mọi sự thay đổi. Ethereum vẫn có thể tiếp tục đổi mới, nhưng cần đảm bảo rằng giá trị cốt lõi không phụ thuộc vào các tính năng chưa được phát triển trong giao thức. Một số lớp có thể ổn định nhanh hơn trong khi các lớp khác vẫn linh hoạt.

Mục tiêu là chuyển đổi những đổi mới ra ngoài lớp cơ sở, đến các lớp phụ, ví điện tử, công cụ bảo mật và ứng dụng người dùng. Mô hình “di chuyển nhanh ở rìa, chậm ở lõi” đang hiện hữu trong chiến lược mở rộng của Ethereum: các lớp phụ xử lý hầu hết các giao dịch và chỉ gửi bằng chứng về lớp cơ sở. Đây không phải là một giải pháp tạm thời, mà là mô hình lâu dài.

Kiểm tra bảo vệ uy tín

Vitalik Buterin cũng đã đề xuất danh sách kiểm tra để giảm thiểu rủi ro từ việc nâng cấp khẩn cấp. Các yếu tố quan trọng bao gồm khả năng chống lại công nghệ lượng tử, kiến trúc mở rộng bằng công nghệ zero-knowledge, và thiết kế trạng thái dài hạn nhằm tránh tăng trưởng vô hạn.

Mục tiêu không phải là ngừng mọi thay đổi, mà là thay đổi theo cách khác; từ việc tạo ra các fork cơ bản đến việc tối ưu hóa client và điều chỉnh các tham số để nâng cao hiệu suất mà không cần phải viết lại “hợp đồng xã hội” của mạng lưới. Nếu Bitcoin duy trì rủi ro thấp nhờ vào văn hóa quản trị, Ethereum đang cố gắng tối thiểu hóa các rủi ro bằng cách loại bỏ những tình huống khẩn cấp trong tương lai và tạo ra sự ổn định có thể so sánh với Bitcoin.